Fictief rendement versus werkelijk rendement
Box 3 werkt al jaren op basis van fictief (forfaitair) rendement: de Belastingdienst gaat ervan uit dat je vermogen een bepaald percentage opbrengt, en heft daar belasting over. Het maakt daarbij niet uit of je beleggingen dat jaar 20% stegen of 10% daalden.
Dat fictieve percentage verschilt per vermogenscategorie. Voor beleggingen lag het in 2024 op circa 6,04%. Heb jij dat jaar op je aandelen of ETF's minder dan 6% rendement behaald — of zelfs verlies gemaakt — dan ben je over meer belast dan je werkelijk verdiende.
Via de Opgaaf Werkelijk Rendement (OWR) kun je de Belastingdienst vragen je aanslag te herberekenen op basis van wat je echt behaalde. Is je werkelijk rendement lager dan het fictieve rendement, dan betaal je minder belasting of krijg je een teruggave.
Wat telt mee als werkelijk rendement?
De Belastingdienst telt de volgende componenten mee bij de berekening van je werkelijk rendement over een kalenderjaar:
Verschil in waarde van je posities op 1 januari en 31 december van het jaar. Niet gerealiseerde koerswinst telt mee.
Bruto dividend dat in het jaar op je rekening is bijgeschreven, inclusief herbeleggingsdividend. Dividendbelasting telt apart.
Verkoopopbrengst minus aankoopprijs bij gesloten posities in het jaar.
Transactiekosten, aansluitingskosten en bewaarkosten die je betaalde. Dividendbelasting is aftrekbaar als kosten.
Opmerking: de exacte methodiek voor de OWR verschilt per situatie en kan worden aangepast. Raadpleeg altijd de actuele handleiding van de Belastingdienst of een fiscaal adviseur.
Rekenvoorbeeld: DEGIRO-portefeuille in 2024
Stel: je had begin 2024 een portefeuille van €40.000 bij DEGIRO. Eind 2024 was de waarde €41.860. Je ontving €410 aan dividend en betaalde €38 aan transactiekosten.
Het fictieve rendement voor beleggingen lag in 2024 op circa 6,04% — dat zou op €40.000 uitkomen op €2.416. Je werkelijke rendement van 5,58% (€2.232) is lager. Door een OWR in te dienen betaal je alleen belasting over €2.232 in plaats van €2.416 — een verschil van €184, waarover je vervolgens 36% box 3-belasting bespaart (circa €66 in dit voorbeeld).
Waarom je dit niet zomaar uit DEGIRO kunt halen
DEGIRO toont je de huidige waarde van je portfolio en een globaal winst/verlies-overzicht. Maar voor de box 3-berekening heb je de waarde op precies 1 januari nodig, een overzicht van al het ontvangen dividend in het kalenderjaar, alle gemaakte kosten op een rij, en de waarde op 31 december.
Die informatie staat bij DEGIRO verspreid over minstens twee exportbestanden — het transactieoverzicht en het rekeningoverzicht — en is niet ingedeeld per kalenderjaar. Je moet zelf filteren, optellen en de wisselkoersen meenemen als je posities in dollars of ponden houdt.
PortfolioLens importeert beide exportbestanden en zet de cijfers automatisch per jaar naast elkaar: beginwaarde, eindwaarde, dividend, kosten en het totale werkelijke rendement als percentage. Dat overzicht kun je gebruiken als input voor de OWR bij de Belastingdienst.
Waardeontwikkeling
+ € 1.860
Ontvangen dividend
+ € 410
Gemaakte kosten
− € 38
Voorbeeld van het box 3-overzicht dat PortfolioLens automatisch samenstelt uit je DEGIRO-exports.
Wat verandert er in 2027?
Het kabinet heeft de Wet werkelijk rendement box 3 aangenomen. Vanaf belastingjaar 2027 verdwijnt het forfaitaire stelsel volledig. Iedereen met vermogen in box 3 wordt dan belast op basis van zijn of haar werkelijke rendement — automatisch, zonder dat je een afzonderlijke OWR hoeft in te dienen.
Dat betekent in de praktijk: je houdt elk jaar bij wat je beleggingen hebben opgebracht aan waardestijging, dividend en rente, verminderd met kosten. Dat bedrag is de grondslag voor je box 3-belasting.
In goede beursjaren betaal je dan méér dan onder het oude forfaitaire stelsel. In slechte jaren minder. PortfolioLens berekent dit rendement automatisch uit je DEGIRO-exports, zodat je nu al weet waar je staat — en niet verrast wordt in 2027.
Veelgestelde vragen
Wat is werkelijk rendement voor box 3?
Werkelijk rendement is het daadwerkelijke resultaat van je beleggingen in een kalenderjaar: waardeontwikkeling plus ontvangen dividend en rente, minus gemaakte kosten. Dit kan hoger of lager zijn dan het fictieve (forfaitaire) rendement waarmee de Belastingdienst standaard rekent.
Wat is fictief rendement?
Fictief rendement is een door de Belastingdienst vastgesteld gemiddeld percentage per vermogenscategorie (spaargeld, beleggingen, schulden). Je betaalt hierover belasting, ongeacht wat je zelf werkelijk behaalde. Is je werkelijk rendement lager, dan kun je dat laten corrigeren via de Opgaaf Werkelijk Rendement.
Wanneer is het de moeite waard om werkelijk rendement op te geven?
Als je werkelijk rendement lager was dan het fictieve rendement van de Belastingdienst. Dit kan het geval zijn als je verlies hebt gemaakt, als de markt een slecht jaar had, of als je dividendrendement laag is. Bij een goed beursjaar is je werkelijk rendement vaak juist hoger dan het fictieve percentage.
Hoe werkt de Opgaaf Werkelijk Rendement (OWR)?
Je vraagt via Mijn Belastingdienst de OWR aan. Je geeft daarin je werkelijk rendement op per beleggingsproduct: beginwaarde, eindwaarde, ontvangen dividend en gemaakte kosten. De Belastingdienst herberekent dan je box 3-belasting op basis van je opgave.
Wat verandert er in 2027?
Vanaf belastingjaar 2027 wordt het nieuwe stelsel van kracht: iedereen in box 3 wordt dan belast op basis van werkelijk rendement, niet meer op fictief rendement. Dat betekent dat je rendement jaarlijks bijhoudt en opgeeft, vergelijkbaar met hoe dat nu al werkt in de OWR.
Werkt PortfolioLens alleen met DEGIRO?
Op dit moment ja. DEGIRO is de grootste Nederlandse broker voor particuliere beleggers. Andere brokers volgen later.
Is de box 3-berekening van PortfolioLens belastingadvies?
Nee. PortfolioLens berekent je werkelijk rendement op basis van je eigen transactiedata. Dat is een nuttige onderbouwing voor je aangifte, maar geen formeel belastingadvies. Raadpleeg een fiscaal adviseur voor je specifieke situatie.
Bereken je eigen werkelijk rendement
Importeer je DEGIRO-exports in PortfolioLens en bekijk je box 3-overzicht per jaar. Gratis starten, geen broker-koppeling nodig.